Samen proberen te begrijpen hoe het werk echt gaat. Aandacht voor het perspectief van de mensen die het werk doen.

En dan gebeurt het. Dan ben ik enthousiast over een aanpak als Learning Teams. Zoals ik eerder enthousiast was over een andere methode, model of werkvorm. En ongemerkt bekruipt me de gedachte dat dit misschien dé oplossing is. Alsof de methode het werk gaat doen.

Dat herken ik ook bij organisaties die bezig zijn met incidentonderzoek. We zoeken een nieuwe aanpak, een nieuw format, een nieuwe training of een nieuwe methodiek. In de hoop dat het resultaat daardoor vanzelf beter wordt.

Belangrijkste stap is die vóór de methode

Maar stel dat twee organisaties precies dezelfde methode voor incidentonderzoek gebruiken. Dezelfde stappen. Dezelfde vragen. Hetzelfde format. In de ene organisatie is de eerste gedachte: waar is afgeweken van de procedures? In de andere: wat maakte deze manier van werken op dit moment logisch? Op papier doen ze hetzelfde onderzoek. In werkelijkheid onderzoeken ze iets totaal anders.

Dat is misschien wel het verraderlijke van methoden. Ze geven houvast, maar kunnen ons ook het gevoel geven dat we goed bezig zijn omdat we netjes de juiste stappen volgen. Terwijl de belangrijkste stap misschien al daarvoor zit: met welke bril kijken we eigenlijk?

Want een Learning Team zonder nieuwsgierigheid is gewoon de volgende vergadering. Een incidentonderzoek zonder oprechte interesse in hoe het werk werkelijk gaat, blijft een zoektocht naar tekortkomingen. En een nieuwe methode zonder een andere manier van kijken, levert uiteindelijk gewoon oud gedrag op in een nieuw jasje.

Zonder andere bril zien we vooral hetzelfde

De methode doet er zeker toe. Een goede methode helpt je om andere vragen te stellen, andere gesprekken te voeren en misschien zelfs andere dingen te zien. In die zin is een methode zelf ook een bril. Maar geen enkele methode kan de houding waarmee je haar gebruikt vervangen.

Zijn we bezig met controleren of begrijpen? Met (be)oordelen of leren? Met verklaren waarom iemand afweek of onderzoeken waarom het op dat moment logisch leek? Dat zijn voor mij de vragen die uiteindelijk het verschil maken.

Dus voordat je de volgende methode, tool of training introduceert, stel eerst eens een andere vraag: 'Welk denken hopen we met deze methode bij ons te veranderen?' Want een nieuwe aanpak kán helpen. Maar als we niet ook een andere bril opzetten, zien we vaak vooral hetzelfde.